Aktualności

Globalne Oświadczenie w sprawie Zapobiegania Zakażeniom RSV u Noworodków i Osób Starszych

Niniejsze oświadczenie odzwierciedla wnioski i dyskusje z wielodniowych warsztatów zwołanych przez Globalną Fundację Opieki nad Noworodkami (Global Foundation for the Care of Newborn Infants GFCNI) w październiku 2025 r. Liderzy krajowych organizacji rodzicielskich przedstawili swoje perspektywy i przeanalizowali potencjalne rozwiązania w zakresie zapobiegania zakażeniom RSV, biorąc pod uwagę obecną sytuację związaną z RSV w swoich krajach i jej wpływ na najbardziej narażone grupy społeczne.

Wirus RSV jest główną przyczyną ostrych infekcji dolnych dróg oddechowych u dwóch najbardziej narażonych grup na świecie: noworodków i niemowląt do 12. miesiąca życia oraz osób starszych. Każdego roku RSV jest odpowiedzialny za około 33 miliony przypadków infekcji dolnych dróg oddechowych, ponad 3 miliony hospitalizacji i około 100 000 zgonów niemowląt na całym świecie, przy czym zdecydowana większość przypadków ma miejsce w krajach o niskich i średnich dochodach.

Wirus ten stanowi również znaczne obciążenie dla osób starszych, szczególnie tych z chorobami współistniejącymi lub osłabionym układem odpornościowym. W tej populacji wirus RSV znacząco przyczynia się do ciężkich chorób układu oddechowego, hospitalizacji i zgonów.

Rzeczywiste globalne obciążenie wirusem RSV jest wysokie we wszystkich grupach wiekowych, a wiele przypadków pozostaje niezdiagnozowanych lub niezgłaszanych z powodu ograniczonych możliwości diagnostycznych, braku systematycznego nadzoru i błędnej klasyfikacji, jako inne choroby układu oddechowego. To niedostateczne rozpoznanie skutkuje znacznym ukrytym obciążeniem chorobami, które nie jest odpowiednio odzwierciedlone w oficjalnych statystykach.

Pomimo sprawdzonych metod zapobiegania i rosnącej świadomości wpływu wirusa RS nadal występuje znaczny brak informacji i uporczywa dezinformacja: Najnowsze dane wskazują, że wiedza i świadomość na temat wirusa RS wśród ogółu społeczeństwa, a nawet niektórych pracowników służby zdrowia, pozostają niskie, a powszechne błędne przekonania, takie jak to, że RSV jest postrzegany jedynie jako łagodne przeziębienie, podkreślają pilną potrzebę spójnej, jasnej i przystępnej edukacji na temat wirusa RSV i dostępnych środków zapobiegawczych. Obecne wysiłki i działania są rozproszone, niespójne i często mają ograniczony zasięg.

Pilnie potrzebna jest globalna współpraca w celu stworzenia skoordynowanego, międzysektorowego podejścia, które maksymalizuje wpływ, zapewnia równy dostęp i promuje trwałą, mierzalną redukcję zachorowalności i śmiertelności z powodu RSV.

Nadszedł czas na zjednoczone, globalne działania.

1. Apel o zjednoczony, globalny ruch

Wzywamy rządy, międzynarodowe i krajowe, organizacje ochrony zdrowia, firmy farmaceutyczne i biotechnologiczne, dostawców usług opieki zdrowotnej, instytucje badawcze i społeczeństwo obywatelskie do zjednoczenia się w ramach skoordynowanego, globalnego ruchu, aby priorytetowo traktować profilaktykę RSV. Fragmentaryczne podejście nie jest już dłużej akceptowalne. Ten ruch musi promować wspólne cele, łączenie zasobów i zsynchronizowane działania ponad granicami i sektorami. Tylko poprzez współpracę możemy zmniejszyć globalną liczbę ofiar RSV.

2. Jasne, zrozumiałe wytyczne dla społeczeństwa

Wzywamy do opracowania i upowszechnienia jasnych, kulturowo odpowiednich, łatwo zrozumiałych i dostępnych materiałów edukacyjnych i wytycznych dla:

• Przyszłych rodziców i kobiet w ciąży
• Rodziców i opiekunów noworodków i niemowląt
• Osób starszych i ich rodzin
• Pracowników służby zdrowia i placówek oświatowych na wszystkich szczeblach i w różnych sektorach, w tym w placówkach opieki nad dziećmi, szkołach i placówkach opieki nad osobami starszymi

Takie wytyczne muszą zapewniać edukację na temat objawów RSV, transmisji, strategii zapobiegania, działań praktycznych, dostępnych szczepionek i innych opcji uodpornienia, a także być rozpowszechniane za pośrednictwem tradycyjnych mediów, platform cyfrowych, sieci społecznościowych i placówek opieki zdrowotnej. Muszą one uwzględniać istniejące luki w wiedzy i błędne przekonania, zapewniając spójność, dokładność i wiarygodność przekazu dla wszystkich grup docelowych.

3. Standaryzowane protokoły szczepień i innych metod uodpornienia

Popieramy globalne przyjęcie standaryzowanych protokołów szczepień przeciwko wirusowi RSV, w tym:

• Szczepienia matek w czasie ciąży w celu ochrony wszystkich noworodków
• Podawanie przeciwciał monoklonalnych wszystkim niemowlętom, a szczególnie niemowlętom z grupy wysokiego ryzyka, w tym wcześniakom i chorym noworodkom
• Szczepienia osób starszych, zwłaszcza tych z chorobami współistniejącymi
• Włączenie profilaktyki RSV do krajowych harmonogramów szczepień

Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) i odpowiednie organy muszą przyspieszyć prace nad równym dostępem, dostosowaniem przepisów i zaleceń oraz strategiami wdrażania, szczególnie w krajach o ograniczonych zasobach.

4. Globalna kampania uświadamiająca na temat wirusa RSV

Aby przerwać cykl braku świadomości, dezinformacji i bezczynności, wzywamy do rozpoczęcia globalnej kampanii uświadamiającej na temat wirusa RSV. Inicjatywa ta powinna:

• Informować opinię publiczną o zagrożeniach związanych z wirusem RS i strategiach zapobiegania
• Zaangażować pracowników służby zdrowia w edukację pacjentów na temat profilaktyki RSV i dostępnych szczepień
• Zachęcić decydentów do nadania priorytetu wirusowi RS w krajowych programach zdrowotnych

Kampania musi być wielojęzyczna, wielokanałowa i wielokierunkowa wykorzystująca lokalne systemy opieki zdrowotnej i wpływowych międzynarodowych influencerów.

5. Uzgodnienie Światowego Dnia lub Tygodnia Świadomości RSV

Wzywamy wszystkie zainteresowane strony, stowarzyszenia oraz organizacje rodziców i pacjentów do zjednoczenia się i współpracy w celu ustanowienia wspólnego Dnia lub Tygodnia Świadomości RSV dla każdej półkuli. Razem i jednym głosem musimy wezwać Światowe Zgromadzenie Zdrowia (WHA) i Organizację Narodów Zjednoczonych (ONZ) do oficjalnego ustanowienia corocznego Dnia lub Tygodnia Świadomości RSV, który będzie obchodzony na całym świecie. Ten czas pozwoli:

• Ujednolicić globalne przekazy
• Będzie dobrym czasem dla zbiórek funduszy
• Stworzy platformę do dzielenia się najlepszymi praktykami

Zalecamy dostosowanie obchodów do sezonu RSV na obu półkulach, aby zmaksymalizować ich znaczenie i wpływ.

6. Zapewnienie równości i dostępu

Żaden noworodek, niemowlę ani osoba starsza nie powinna zostać pominięta w walce z RSV ze względu na położenie geograficzne, dochody lub infrastrukturę opieki zdrowotnej. Równy dostęp do szczepionek i przeciwciał monoklonalnych, edukacji i opieki zdrowotnej jest niezbędny.

Wzywamy światowych liderów do:

• Zagwarantowania równego dostępu do odpowiednich produktów zabezpieczających przed RSV, niezależnie od: dochodu, położenia geograficznego czy systemu opieki zdrowotnej;
• Nadania priorytetu krajom o niskich i średnich dochodach (LMIC) w zakresie finansowania, dystrybucji i programów wsparcia;
• Wspierania dobrowolnego transferu technologii i regionalnej produkcji, zwłaszcza w regionach o niedostatecznym dostępie;
• Wykorzystania globalnych programów i partnerstw, takich jak Gavi i systemy zamówień UNICEF, aby szczepionki przeciwko RSV i inne formy uodpornienia były przystępne cenowo i dostępne dla najbardziej narażonych na świecie;
• Szczepienia muszą być traktowane jako powszechne prawo, a nie przywilej komercyjny.

7. Nadzór, badania i rejestracja przypadków

Wzywamy rządy, organy zdrowia publicznego i świadczeniodawców opieki zdrowotnej do wdrożenia kompleksowych systemów nadzoru nad RSV, które obejmują:

• Powszechne i dostępne badania diagnostyczne dla niemowląt, noworodków i pacjentów w podeszłym wieku z objawami ze strony układu oddechowego
• Standardową rejestrację przypadków i raportowanie do krajowych i międzynarodowych baz danych medycznych
• Integrację monitorowania RSV z istniejącymi sieciami nadzoru zdrowia publicznego
• Regularne publikowanie danych epidemiologicznych w celu informowania o decyzjach politycznych, strategiach szczepień i kampaniach uświadamiających

Lepszy nadzór i rejestracja przypadków są niezbędne do zrozumienia rzeczywistego obciążenia związanego z RSV, wczesnego wykrywania ognisk choroby i zapewnienia terminowych interwencji opartych na dowodach naukowych.

WNIOSKI

Światowa społeczność zdrowotna dysponuje wiedzą, narzędziami i możliwościami, aby radykalnie zmniejszyć obciążenie RSV wśród noworodków, niemowląt i osób starszych. Teraz potrzebne są zjednoczone działania, współodpowiedzialność i niezachwiane zaangażowanie. Musimy działać razem – ponad granicami i sektorami – aby zapobieganie RSV stało się globalnym sukcesem w dziedzinie zdrowia publicznego.

Nie czekajmy na kolejny sezon cierpienia, któremu można zapobiec. Działajmy już teraz.

Dokment w jęz. angielskim można znaleźć TUTAJ 

Lead-Authors:

Silke Mader (GFCNI), Teresa Primavesi-Poggio (GFCNI), Nicole Thiele (GFCNI)

Co-Authors:

Martina Bruscagnin (Vivere Onlus), Elzbieta Brzozowska (Koalicja dla Wcześniaka), Michel Collart (Noah’s Ark Belgium), Elisabet Farga (SOM PREMATURS), Paula Guerra (XXS – Associação Portuguesa de Apoio ao Bebé Prematuro), llknur Okay (El Bebek Gül Bebek), Denise Suguitani (ONG Prematuridade), Dr. Eleni Vavouraki (Ilitominon)

References:

1. Li Y, Wang X, Blau DM, et al. Global, regional, and national disease burden estimates of acute lower respiratory infections due to respiratory syncytial virus in children younger than 5 years in 2019: a systematic analysis. Lancet. 2022 May 28;399(10340):2047-2064.
2. Wu M, Wu Q, Liu D, et al. The global burden of lower respiratory infections attributable to respiratory syncytial virus in 204 countries and territories, 1990-2019: findings from the Global Burden of Disease Study 2019. Intern Emerg Med. 2024 Jan;19(1):59–70.
3. Du Y, Yan R, Wu X, et al. Global burden and trends of respiratory syncytial virus infection across different age groups from 1990 to 2019: A systematic analysis of the Global Burden of Disease 2019 Study. Int J Infect Dis. 2023 Oct;135:70–6.
4. Asseri AA. Respiratory Syncytial Virus: A Narrative Review of Updates and Recent Advances in Epidemiology, Pathogenesis, Diagnosis, Management and Prevention. J Clin Med. 2025 May 30;14(11):3880.
5. World Health Organization. WHO position paper on immunization to protect infants against respiratory syncytial virus disease, May 2025 [Internet]. Geneva: World Health Organization; 2025 [cited 2025 Oct 28]. Available from: https://www.who.int/publications/i/item/who-wer-10022-193-218
6. Gavaruzzi T, Ceccarelli A, Nanni C, et al. Knowledge and Attitudes Regarding Respiratory Syncytial Virus (RSV) Prevention: A Systematic Review. Vaccines (Basel). 2025 Feb 6;13(2):159.
7. World Health Organization. WHO global market study on RSV immunization products [Internet]. Geneva: World Health Organization; 2024 [cited 2025 Oct 28]. Available from: https://www.who.int/publications/m/item/who-global-market-study-on-rsv-immunization-products
8. Barsosio HC, Bont LJ, Groome MJ, et al. How Gavi support for RSV immunisation will advance health equity. The Lancet. 2025 Jul;406(10499):127–8.
9. Shaaban FL, Groenendijk RW, Baral R, et al. The path to equitable respiratory syncytial virus prevention for infants: challenges and opportunities for global implementation. The Lancet Global Health. 2025 Nov 3.